Cách đổi ngày âm sang dương lịch và ngược lại
Người Việt dùng song song hai loại lịch: dương lịch cho công việc, giấy tờ, còn âm lịch cho Tết, giỗ chạp, rằm, mùng một và nhiều việc hiếu hỷ. Vì hai lịch lệch nhau nên việc đổi qua lại là nhu cầu rất thường gặp. Bài viết này giải thích cách đổi và những điểm dễ nhầm.
Âm lịch và dương lịch khác nhau thế nào
Dương lịch dựa trên chu kỳ Trái Đất quay quanh Mặt Trời, một năm khoảng 365 ngày. Âm lịch Việt Nam là lịch âm dương: tháng tính theo chu kỳ Mặt Trăng, trong khi năm vẫn được điều chỉnh để bám theo mùa.
Một tháng âm có 29 hoặc 30 ngày. Mùng một là ngày đầu tháng, ngày rằm (15) thường gần thời điểm trăng tròn. Vì 12 tháng âm ngắn hơn một năm dương khoảng 11 ngày, nên ngày âm cố định sẽ trôi lùi trên lịch dương mỗi năm.
Năm nhuận và tháng nhuận
Để bù khoảng chênh đó, cứ khoảng ba năm lại có một năm âm lịch được thêm một tháng, gọi là tháng nhuận. Năm này có 13 tháng.
- Tháng nhuận mang số của tháng liền trước. Ví dụ “tháng 6 nhuận” đứng sau tháng 6 thường.
- Mỗi năm nhuận chỉ có một tháng nhuận, nhưng tháng nào nhuận thì thay đổi theo năm.
- Một sự kiện lặp theo ngày âm vẫn có thể rơi vào tháng thường hoặc tháng nhuận, nên cần biết rõ mình theo cách nào.
Đây là lý do nhiều người đổi sai khi tự cộng trừ ngày: quy tắc nhuận phụ thuộc vào tính toán thiên văn, không thể đoán bằng công thức đơn giản.
Cách đổi ngày âm sang dương
- Xác định đủ ba thông tin: ngày, tháng, năm âm lịch.
- Kiểm tra xem đó có phải tháng nhuận hay không.
- Dùng bảng đổi lịch hoặc ứng dụng lịch âm để tra ngày dương tương ứng.
- Ghi lại cả ngày dương và thứ trong tuần để tiện sắp xếp công việc.
Cách đổi ngày dương sang âm
- Nhập ngày, tháng, năm dương lịch.
- Tra ngày âm tương ứng cùng thông tin can chi nếu cần.
- Nếu dùng cho việc lặp hằng năm như sinh nhật âm hay ngày giỗ, hãy ghi nhận ngày âm chứ không chỉ ngày dương.
Những lỗi thường gặp
- Nhầm năm âm với năm dương nhất là vào tháng 1 và tháng 2 dương lịch, khi năm âm chưa sang. Ngày 1 tháng 2 dương có thể vẫn thuộc năm âm cũ.
- Quên tháng nhuận khiến ngày giỗ hoặc lễ bị lệch cả tháng.
- Tự cộng trừ 30 ngày: tháng âm có thể thiếu 29 ngày nên cách này không chính xác.
- Dùng bảng cũ hoặc nguồn không rõ: nên đối chiếu thêm với nguồn đáng tin khi việc quan trọng như hôn lễ, động thổ.
Một lưu ý nhỏ: lịch âm Việt Nam tính theo múi giờ Việt Nam (UTC+7), nên đôi khi có ngày khác với lịch âm Trung Quốc. Nếu bạn dùng tài liệu nước ngoài, hãy đối chiếu kỹ.
Bảng tham khảo nhanh khi cần nhớ
| Việc | Cần ghi nhớ |
|---|---|
| Ngày giỗ | Ghi ngày, tháng âm và nhắc trước vài ngày |
| Rằm, mùng một | Lặp mỗi tháng âm |
| Sinh nhật âm lịch | Lặp mỗi năm theo ngày âm |
| Tết Nguyên Đán | Mùng 1 tháng Giêng âm lịch, rơi vào dương lịch khác nhau mỗi năm |
Dùng ứng dụng cho đỡ nhầm
Thay vì bấm tay hay lật sổ, bạn có thể dùng Lịch Âm Việt để xem cả hai lịch cạnh nhau và tra ngày nhanh. Ứng dụng hiển thị ngày âm dương cùng lúc, hỗ trợ sự kiện theo âm lịch và dương lịch, có chế độ sáng tối và cỡ chữ chỉnh được, rất hợp với người lớn tuổi trong nhà.
Nếu bạn muốn đặt lịch nhắc cho ngày giỗ hoặc rằm, xem tiếp bài cách đặt nhắc lịch giỗ theo âm lịch. Để dùng thử, tải Lịch Âm Việt và thử đổi một ngày bất kỳ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao ngày âm lịch mỗi năm lại rơi vào một ngày dương khác nhau?
Âm lịch dựa theo chu kỳ Mặt Trăng, một năm ngắn hơn dương lịch khoảng 11 ngày. Vì vậy cùng một ngày âm sẽ dịch chuyển trên lịch dương mỗi năm, và được kéo lại nhờ tháng nhuận.
Tháng nhuận là gì?
Là tháng được thêm vào một số năm âm lịch để lịch không lệch quá xa so với mùa. Năm có tháng nhuận có 13 tháng, và tháng nhuận mang cùng số với tháng đứng trước nó.
Ngày giỗ rơi vào tháng nhuận thì cúng vào lúc nào?
Tập quán mỗi gia đình, mỗi vùng có thể khác nhau, nhiều nơi cúng theo tháng thường cùng số. Bạn nên thống nhất với người lớn trong họ để cả nhà cùng theo một cách.
Lunar and solar calendar with auspicious days, zodiac hours, lunar date converter and annual death-anniversary reminders. No annoying ads.