Cúng ông Công ông Táo 23 tháng Chạp: ngày nào, cúng gì, lưu ý
Khi những ngày cuối năm âm lịch đến gần, cột mốc đầu tiên báo hiệu “Tết đến rồi” ở nhiều gia đình Việt chính là ngày 23 tháng Chạp, lễ tiễn ông Công ông Táo về trời. Sau ngày này, việc dọn dẹp, sắm sửa Tết bắt đầu tăng tốc.
Bài viết tổng hợp ý nghĩa và phong tục cúng ông Công ông Táo theo truyền thống, kèm cách tra ngày dương, đặt nhắc và lên kế hoạch chuẩn bị Tết với Lịch Âm Việt.
Các nội dung về tín ngưỡng, lễ vật trong bài là phong tục dân gian mang tính tham khảo, có nhiều dị bản theo vùng miền và gia đình.
Ông Công ông Táo là ai?
Theo tín ngưỡng dân gian Việt Nam, Táo quân là vị thần cai quản bếp núc và việc nhà. Truyền thuyết phổ biến nhất kể về “hai ông một bà”, tích một người phụ nữ và hai người chồng, sau được Ngọc Hoàng phong làm Táo quân. Vì vậy, nhiều gia đình cúng hai mũ ông, một mũ bà.
Theo quan niệm, vào ngày 23 tháng Chạp, Táo quân cưỡi cá chép về trời để báo cáo việc trong nhà suốt một năm với Ngọc Hoàng, và trở về vào đêm Giao thừa.
Ngày 23 tháng Chạp năm nay là ngày nào dương lịch?
Ngày 23 tháng 12 âm lịch thường rơi vào khoảng tháng 1 hoặc đầu tháng 2 dương lịch, cách mùng 1 Tết khoảng một tuần. Cách tra chính xác:
- Mở Lịch Âm Việt, vào công cụ đổi ngày.
- Chọn chiều âm sang dương, nhập 23/12 âm lịch của năm cần xem.
- Xem ngày dương tương ứng, chạm vào ngày đó để xem giờ hoàng đạo nếu gia đình muốn chọn giờ cúng.
Lưu ý: tháng Chạp có năm đủ 30 ngày, có năm chỉ 29 ngày. Điều này không ảnh hưởng ngày 23 nhưng ảnh hưởng ngày tất niên và đêm Giao thừa, nên hãy xem lịch để biết chắc năm đó có “30 Tết” hay không.
Mâm cúng ông Công ông Táo thường gồm gì?
Lễ vật đặc trưng
- Mũ ông Công ông Táo: thường hai mũ ông, một mũ bà, kèm áo, hia bằng giấy. Miền Nam có nơi dùng bộ đồ màu khác hoặc không dùng mũ.
- Cá chép: cá sống thả vào chậu nước để sau lễ phóng sinh, hoặc cá chép giấy để hóa.
Mâm cỗ
Tùy điều kiện, có thể là mâm mặn hoặc chay:
- Mâm mặn: gà luộc, xôi, giò chả, canh măng hoặc canh bóng, món xào, nem.
- Mâm chay: xôi, chè, các món đậu phụ, nấm và rau củ.
Lễ vật chung
- Hoa tươi, mâm ngũ quả.
- Trầu cau, rượu, nước sạch.
- Hương, đèn nến.
Nhiều nhà hiện chỉ cúng mâm nhỏ gọn kèm cá chép, đặc biệt ở thành phố. Thành tâm và gọn gàng quan trọng hơn mâm cỗ lớn.
Cúng lúc nào?
- Theo quan niệm phổ biến, nên cúng trước 12 giờ trưa ngày 23 tháng Chạp, để Táo quân kịp lên đường.
- Nhiều gia đình bận việc cúng từ tối 22 hoặc sáng sớm ngày 23.
- Có nhà chọn giờ hoàng đạo trong ngày để làm lễ. Xem cách đọc giờ hoàng đạo trong bài xem ngày tốt xấu, giờ hoàng đạo trên Lịch Âm Việt.
Lễ thường đặt ở ban thờ gia tiên hoặc ở khu vực bếp, tùy nếp nhà.
Thả cá chép văn minh, an toàn
Thả cá chép là nét đẹp, nhưng cách làm cần chú ý để không gây hại môi trường và bản thân:
- Chọn ao, hồ, sông nước sạch, gần nhà, an toàn cho người thả.
- Hạ thấp tay, thả nhẹ cá xuống nước, không ném từ cầu cao.
- Không thả túi ni lông xuống nước; mang túi về bỏ vào thùng rác.
- Không đứng sát mép cầu, bờ kè trơn trượt, đặc biệt khi đi cùng trẻ nhỏ.
- Có thể dùng chậu nhỏ để mang cá, tránh làm cá bị ngộp.
Sau ngày ông Táo: lịch chuẩn bị Tết gợi ý
| Mốc thời gian (âm lịch) | Việc nên làm |
|---|---|
| 23 tháng Chạp | Cúng ông Công ông Táo, bắt đầu dọn dẹp nhà cửa |
| 24 đến 26 | Lau dọn ban thờ, mua sắm đồ khô, đặt bánh chưng hoặc nguyên liệu |
| 27 đến 28 | Mua hoa, cây cảnh, trái cây cho mâm ngũ quả |
| 29 hoặc 30 | Cúng tất niên, chuẩn bị mâm cỗ Giao thừa |
| Mùng 1 | Chúc Tết, đi lễ đầu năm |
Bạn có thể tạo từng mốc thành sự kiện trong Lịch Âm Việt và đặt nhắc trước, để cả nhà cùng theo dõi. Hướng dẫn chuẩn bị Tết cho cả gia đình có trong bài cài Lịch Âm Việt cho ông bà, bố mẹ và chuẩn bị Tết không sót ngày.
Đặt nhắc ngày ông Táo hằng năm
- Tạo sự kiện mới vào ngày 23/12 âm lịch.
- Đặt tên “Cúng ông Công ông Táo”, ghi chú danh sách lễ vật.
- Chọn lặp lại hằng năm theo âm lịch.
- Đặt nhắc trước 2 đến 3 ngày để kịp mua mũ áo, cá chép.
Cách đặt nhắc chi tiết cho các ngày âm lịch: cách đặt nhắc ngày giỗ, rằm, mùng một theo âm lịch. Sau Tết, đừng quên rằm tháng Giêng, ngày rằm lớn đầu tiên của năm mới.
Lời kết
Ngày 23 tháng Chạp mở đầu chuỗi ngày chuẩn bị Tết của người Việt. Hiểu ý nghĩa, chuẩn bị lễ vật vừa đủ và thả cá chép văn minh là cách giữ phong tục đẹp mà vẫn nhẹ nhàng. Dùng Lịch Âm Việt để tra ngày dương, xem giờ hoàng đạo và đặt nhắc cho từng mốc, bạn sẽ có một mùa Tết chủ động hơn.
Câu hỏi thường gặp
Ông Công ông Táo là ngày nào?
Lễ tiễn ông Công ông Táo diễn ra vào ngày 23 tháng Chạp (tháng 12 âm lịch). Ngày dương tương ứng thay đổi mỗi năm, thường rơi vào tháng 1 hoặc đầu tháng 2 dương lịch.
Cúng ông Táo trước 12 giờ trưa có bắt buộc không?
Nhiều nơi có quan niệm nên cúng trước giờ Ngọ ngày 23 để kịp 'tiễn' Táo quân. Tuy nhiên đây là tục lệ dân gian, nhiều gia đình cúng từ tối 22 hoặc trong ngày 23 tùy điều kiện.
Thả cá chép thế nào cho đúng?
Nên thả cá nhẹ nhàng ở ao, hồ, sông có nước sạch, không ném từ trên cao và không thả cả túi ni lông xuống nước. Nhiều nơi khuyến khích thả cá xong mang túi về bỏ vào thùng rác.
Lunar and solar calendar with auspicious days, zodiac hours, lunar date converter and annual death-anniversary reminders. No annoying ads.