Rằm tháng Giêng là ngày nào? Tết Nguyên tiêu cúng gì, cúng lúc nào
Dân gian có câu “Lễ Phật quanh năm không bằng rằm tháng Giêng”, cho thấy ngày rằm đầu năm được người Việt coi trọng thế nào. Mỗi năm, khi Tết vừa qua, nhiều người lại tìm: rằm tháng Giêng năm nay là ngày mấy dương lịch, cúng gì và cúng lúc nào cho phải phép?
Bài viết tổng hợp các thông tin cơ bản theo phong tục để bạn tham khảo, và cách tự tra ngày, đặt nhắc với Lịch Âm Việt.
Nội dung về nghi lễ trong bài là phong tục truyền thống mang tính tham khảo. Mỗi vùng miền, tôn giáo và gia đình có cách làm riêng, không có một chuẩn duy nhất.
Rằm tháng Giêng là ngày gì?
Rằm tháng Giêng là ngày 15 tháng 1 âm lịch, còn gọi là Tết Nguyên tiêu hay Tết Thượng nguyên. “Nguyên” là đầu tiên, “tiêu” là đêm: đây là đêm trăng tròn đầu tiên của năm mới.
Trong văn hóa truyền thống, một năm có ba ngày rằm “nguyên” được nhắc nhiều:
| Tên gọi | Ngày âm lịch | Gắn với |
|---|---|---|
| Thượng nguyên | 15/1 | Rằm tháng Giêng, cầu an đầu năm |
| Trung nguyên | 15/7 | Lễ Vu Lan, xá tội vong nhân |
| Hạ nguyên | 15/10 | Rằm tháng Mười, ở nhiều nơi gắn với Tết cơm mới |
Rằm tháng 7 có bài riêng: rằm tháng 7, lễ Vu Lan và xá tội vong nhân.
Rằm tháng Giêng năm nay là ngày nào dương lịch?
Vì ngày Tết dương lịch thay đổi mỗi năm, rằm tháng Giêng cũng vậy, thường rơi vào khoảng tháng 2 hoặc đầu tháng 3 dương lịch. Cách tra chính xác:
- Mở Lịch Âm Việt trên điện thoại, máy tính hoặc bản web.
- Vào công cụ đổi ngày, chọn chiều âm sang dương.
- Nhập 15/1 âm lịch của năm cần xem.
- Xem ngày dương tương ứng và chạm vào ngày đó để xem giờ hoàng đạo, nếu nhà bạn có thói quen chọn giờ cúng.
Mẹo nhanh hơn: rằm tháng Giêng luôn cách mùng 1 Tết đúng 14 ngày. Biết ngày Tết là bạn tính được ngày rằm.
Mâm cúng rằm tháng Giêng thường có gì?
Theo phong tục, nhiều gia đình chuẩn bị hai phần: lễ cúng Phật (nếu có ban thờ Phật) và lễ cúng gia tiên. Bạn có thể chọn mâm chay hoặc mặn tùy nếp nhà.
Mâm cúng chay
- Xôi (xôi gấc, xôi đỗ), chè.
- Các món đậu phụ, nấm, rau củ xào hoặc luộc.
- Canh rau, canh nấm.
- Bánh trôi, bánh chay ở một số gia đình miền Bắc.
Mâm cúng mặn
- Xôi, gà luộc.
- Giò, chả, nem.
- Canh măng, canh bóng hoặc món canh truyền thống của vùng.
- Món xào, món nộm.
Lễ vật đi kèm
- Hoa tươi (thường là cúc, hồng, huệ, sen tùy mùa).
- Mâm ngũ quả.
- Trầu cau, rượu, nước sạch.
- Hương, đèn nến.
Nhiều nơi hiện khuyến khích hạn chế đốt vàng mã, vừa an toàn phòng cháy vừa tiết kiệm. Mâm cúng gọn gàng, sạch sẽ và thành tâm được nhiều người xem là điều quan trọng nhất.
Cúng vào lúc nào?
Không có giờ bắt buộc. Theo phong tục phổ biến:
- Nhiều nhà cúng vào ngày 14 hoặc đúng ngày 15 âm lịch, buổi sáng hoặc trưa.
- Một số gia đình chọn giờ hoàng đạo trong ngày để làm lễ. Lịch Âm Việt hiển thị giờ hoàng đạo cho mọi ngày, bạn có thể xem trước. Hướng dẫn trong bài xem ngày tốt xấu, giờ hoàng đạo trên Lịch Âm Việt.
- Nếu bận đi làm, bạn có thể cúng sớm hơn một hai ngày. Hãy thống nhất với người lớn trong nhà.
Đi lễ chùa đầu năm: vài lưu ý
Rằm tháng Giêng là dịp nhiều người đi lễ chùa cầu bình an. Một số lưu ý thực tế:
- Ăn mặc lịch sự, kín đáo, đi giày dép dễ tháo.
- Đi sớm hoặc tránh giờ cao điểm vì các chùa lớn thường rất đông.
- Giữ tư trang cẩn thận ở nơi đông người.
- Thắp hương đúng nơi quy định, không chen lấn, không rải tiền lẻ lên tượng.
- Theo dõi thông báo của chùa về giờ làm lễ và các quy định riêng.
Đặt nhắc rằm tháng Giêng một lần cho mọi năm
Sau Tết thường bận rộn, rằm tháng Giêng đến rất nhanh. Bạn có thể tạo sự kiện một lần để năm nào cũng được nhắc:
- Trong Lịch Âm Việt, tạo sự kiện mới vào ngày 15/1 âm lịch.
- Đặt tên, ví dụ “Rằm tháng Giêng: cúng gia tiên, đi chùa”.
- Chọn lặp lại hằng năm theo âm lịch.
- Đặt nhắc trước vài ngày để đặt hoa, mua đồ cúng.
- Ghi danh sách món cúng vào phần ghi chú để năm sau dùng lại.
Bạn cũng có thể cho sự kiện hiển thị cùng lịch công việc trên máy, xem bài đồng bộ lịch âm với Google Calendar và lịch trên điện thoại. Để nhớ trọn các ngày rằm, giỗ trong năm, đọc mẹo nhớ ngày giỗ, ngày rằm cả năm mà không cần ghi sổ.
Lời kết
Rằm tháng Giêng là ngày rằm đầu tiên của năm, dịp để cả nhà sum họp, tưởng nhớ tổ tiên và cầu bình an. Lễ to hay nhỏ tùy điều kiện, điều quan trọng là sự chu đáo và thành tâm. Để không phải hỏi “rằm năm nay ngày mấy”, hãy dùng Lịch Âm Việt để đổi ngày, xem giờ hoàng đạo và đặt nhắc lặp lại hằng năm.
Câu hỏi thường gặp
Rằm tháng Giêng là ngày nào?
Rằm tháng Giêng là ngày 15 tháng 1 âm lịch, ngày trăng tròn đầu tiên của năm mới. Ngày dương tương ứng thay đổi mỗi năm, thường rơi vào tháng 2 hoặc đầu tháng 3 dương lịch. Bạn có thể tra nhanh bằng công cụ đổi ngày trong Lịch Âm Việt.
Có thể cúng rằm tháng Giêng trước ngày 15 không?
Theo phong tục, nhiều gia đình cúng vào đúng ngày rằm hoặc một hai ngày trước đó nếu bận việc. Đây là tục lệ linh hoạt, bạn nên theo nếp của gia đình và hỏi ý kiến người lớn.
Rằm tháng Giêng khác rằm thường ở điểm nào?
Đây là ngày rằm đầu tiên của năm âm lịch nên được nhiều gia đình coi trọng hơn các rằm khác, thường cúng chu đáo hơn và đi lễ chùa cầu bình an cho cả năm.
Lunar and solar calendar with auspicious days, zodiac hours, lunar date converter and annual death-anniversary reminders. No annoying ads.